Sığırlarda Theileriosis

Sığırlarda Theileriosis, Theileria annulata (dispar, turkeistomica) (Akdeniz Sahil Humması – Tropikal Theleriosis) ülkemizde görülen etkendir. Theileria parva (Doğu Sahil Humması) tropik bölgelerde seyreder. Ayrıca T. Orientalis, T. Mutans, T. Sergenti, T. Velifera, T. Buffeli etkenleri vardır.

Epidemiyolojisi

Tropikal theleriosis Kuzeydoğu Afrika, Orta-Batı ASya, Portekiz- Çin hattında seyretmektedir. Gençler daha duyarlıdır. İyileşenler taşıyıcı olduğundan parazitemilier enfeksiyon kaynağıdır. BulaşmadaHyalommatürü keneler rol oynar. Bu nedenle daha çok kenelerin aktif olduğu ilkbahar, yaz ve sonbahar aylarında ortaya çıkar. Bir kenenin salyasında çok sayıda sporozoitler bulunduğundan, bir adet kene öldürücü enfeksiyon meydana getirebilir. Schizont formlarının çoğalması için kenelere gereksinim varken, eritrositler formlar için gereksinim yoktur. Bu nedenle eritrositer formlar iatrojenik yolla nakledilebilir. İntrauterin bulaşma da kaydedilmiştir. Enzootik bölgelerde prevelansı %100 e yakındır. Ölüm oranı yerlı ırklarda %2-3 iken, kültür ırklarında %90 ‘a çıkar.

Klinik Semptomlar

İlk dikkati çeken bulgunun kenenin enfekte ettiği bölgenin lenf yumrusunda büyüme olmasıdır
1-2 gün sonra yüksek ateş (40.5-42 derece), iştahsızlık, rumen hareketlerinde yavaşlama, depresyon, durgunluk, kalp frekansı ve solunum sayısı artışı, harekette isteksizlik
Daha sonra göz yaşı ve burun akıntısı, sistemik lenf yumrularında büyüme, anem, mukozalarda solgunluk ve dispne
Daha sonra hafif sarılık
Ateşin ilk dönemlerinde konstipasyon, daha sonra kanlı dışkı ve ishal
Konjuktiva ve mukozalarda peteşial kanamaların görülmesi
Şiddetli kilo kaybı
Baen konvulsiyon ve tortikollis, beyin dokusu etkilenmesi
Krinik olaylarda nadire schizontları içeren küçük deri nodülleri

Ayırıcı Tanı

Lenf yumrularının şişmesi, sarılığın hafif olması ve genel durumun daha kötü olmasıylaAnaplasmosis‘den
Lenf yumrularının şişmesi, sarılık ve hemeoglobinurinin belirgin olmamasıylaBabesiosisveayrıca sağmallarda sütte kırmızılık olmamasıylaLeptospirosis‘den
Kene mevsiminde daha sık görülmesi ve karaciğer bölgesinde belirgin ağrı ile belirgin sarılık ve hemeoglobinurinin olmaması ileBasiller İkterohemoglobinuri‘den
Kene mevsiminde gözlenmesi ve yalnız doğumdan sonraki 2-4 haftalık dönemde sınırlı olmaması ilePuerperal Hemoglobinuri‘den
Lenf yumrularının büyümesi, gözyaşı ve burun akıntısının olmasıylaCGBile karışsada, gözde keratitis ve ağızda kızarıklık bulunmamasıylaCGB ‘dan ayrılır.

Sağaltım

En etkili ilaçBuparvaquone2.5 mg/kg, im, 48 saat ara ile 2 kez uygulanır. Ayrıca Parvaquone 10-20 mg/kg im, 48 saat ara ile 2 kez, Menonctone 10 mg/kg im, Halofugione 1.2 mg/kg oral yolla 48 saat ara ile 2 kez uygulanabilir. Schizont formlarına kısmen 5-20 mg/kg oksitetrasiklinin günde 2 kez kullanılması yararlı olur. Antianemik ilaçlar verilmeli. Kanamalı hastalarda ise traneksemik asitgerekebilir.